Mekanîzma çalakiya madeya rijandinê ya sodyûm ciyanûrê

1. Pêşkêş

Sodyûm siyanîd (NaCN) di derxistina metalên hêja, bi taybetî zêr û zîv de madeyek girîng a şûştinê ye. Bikaranîna wê di pîşesaziya madenan de vedigere dawiya sedsala 19-an, û ji hingê ve bûye beşek yekgirtî ya pêvajoyên hîdrometallurjîk ji bo vegerandina van metalên hêja ji kanên wan. Ev gotar li ser mekanîzmaya berfireh a fonksiyona Sodyûm siyanîd di pêvajoya şûştinê de kûr dibe , ronî dide ser reaksiyonên wê yên kîmyewî, rola faktorên cûrbecûr, û girîngiya wê di derxistina metalên hêja de.

2. Taybetmendiyên Kîmyayî yên Sodyûm Sîyanûrê

Siyanûra sodyûmê madeyek spî û krîstalî ye ku di avê de bi hêsanî dihele. Di çareseriyek avî de, ew dibe îyonên sodyûmê (Na+) û îyonên Siyanûrê (CN-). Îyona siyanûrê pêkhateya sereke ye ku berpirsiyarê derxistina metalên hêja ye. Wekî lîgandek bihêz, ew ji bo hin îyonên metalan, bi taybetî zêr û zîv, xwedan eleqeyek bilind e. Ev taybetmendî dihêle ku ew bi van metalan re kompleksên stabîl çêbike, ku ji bo rola wê wekî ajanek derxistinê bingehîn e.

3. Pêvajoya Derxistina Zêr û Zîvê bi Sodyûm Sîyanûrê

3.1 Reaksiyonên Kîmyewî

Dema ku zêr bi karanîna Sodyûm Sîyanûr tê derxistin , reaksiyon di hebûna oksîjenê de di hawîrdorek avî de çêdibe. Îyonên sîyanûr bi zêr re kompleksek çareserker çêdikin, oksîjen wekî ajanek oksîdker tevdigere da ku pêvajoyê hêsan bike. Reaksiyonek dişibihe wê dema ku zîv tê derxistin çêdibe, ku atomên zîv bi sodyûm sîyanûr û oksîjenê re reaksiyon dikin da ku kompleksek zîv-sîyanûr a çareserker çêkin.

3.2 Gavên Reaksiyonê di Asta Molekulî de

Belavbûn : Sodyûm siyanûr di nav avê de ji hev vediqete û îyonên siyanûr derdixe. Ev îyonên siyanûr, digel molekulên oksîjenê yên çareserbûyî, di çareseriyê re derbas dibin û digihîjin rûyê perçeyên zêr an zîv ên di nav madenê de. Leza vê belavbûnê dikare ji hêla faktorên wekî germahî, hejandin û vîskozîteya çareseriyê ve were bandorkirin. Germahiyên bilindtir û hejandina tundtir bi gelemperî rêjeya belavbûnê bi zêdekirina enerjiya kînetîk a molekulî û baştirkirina tevlihevkirina çareseriyê zêde dikin.

Adsorpsiyon : Dema ku digihîjin rûyê metal, îyonên sîyanûr û molekulên oksîjenê xwe li rûyê perçeyên zêr an zîv ve girêdidin. Adsorpsiyona îyonên sîyanûr ji ber girêdana wan a xurt bi metalê re pir bijartî ye. Adsorpsiyona oksîjenê jî bi heman rengî girîng e ji ber ku ew hêza oksîdasyonê ya pêwîst ji bo reaksiyona paşê peyda dike.

Reaksiyona Elektrokîmyayî : Li ser sînorê di navbera metal û çareseriyê de, reaksiyonek elektrokîmyayî dest pê dike. Atomên zêr an zîv ên li ser rûyê erdê têne oksîdkirin û vediguherin îyonên metal. Dûv re ev îyonên metal bi îyonên siyanûr ên adsorbkirî re reaksiyonê dikin û kompleksên metal-siyanûr ên çareserker çêdikin. Oksîdasyona metal elektronan berdide, ku di dema kêmkirina oksîjenê di çareseriyê de têne xerckirin.

Derxistin û Belavbûn : Kompleksên metal-siyanûr ên çêbûyî ji rûyê metal vediqetin û di nav laşê sereke yê çareseriyê de belav dibin. Ev rê li ber îyonên siyanûr û molekulên oksîjenê yên nû vedike ku li ser rûyê metalê xwe bihelînin, û dihêle ku pêvajoya rijandinê berdewam bike.

4. Faktorên ku bandorê li ser karîgeriya şûştina sodyûm siyanûrê dikin

4.1 Têkeliya Sîyanûra Sodyûmê

Mîqdara sodyûm sîyanûrê di çareseriya rijandinê de bandorek mezin li ser rêjeya rijandinê dike. Di destpêkê de, her ku rêjeya sodyûm sîyanûrê zêde dibe, rêjeya rijandina zêr û zîv jî zêde dibe, ji ber ku bêtir iyonên sîyanûrê hene ku bi metalan re reaksiyonê bikin. Lê ji xalek diyarkirî wêdetir, rêjeya rijandinê dibe ku zêdebûn an jî kêmbûn raweste. Ev dikare bibe ji ber ku di rêjeyên bilind de, iyonên sîyanûrê bi avê re reaksiyonê dikin û hîdrojen sîyanûrê çêdikin, madeyek firar ku ji çareseriyê direve, û rêjeya bi bandor a iyonên sîyanûrê ji bo rijandinê kêm dike.

4.2 Têkeliya Oksîjenê

Oksîjen di pêvajoya rijandina sodyûm sîyanûr de pir girîng e. Pêdivî ye ku zêr û zîv werin oksîdekirin, gaveke pêwîst berî ku ew bikaribin kompleksan bi îyonên sîyanûr çêbikin. Asta bilindtir a oksîjena çareserbûyî di çareseriyê de bi gelemperî dibe sedema rêjeyên rijandinê yên zûtir. Ji ber ku oksîjen di avê de çareseriyek sînordar heye, pêvajoyên rijandina pîşesaziyê pir caran rêbazên wekî hewakirin an hewaya dewlemendkirî ya bi oksîjenê bikar tînin da ku rêjeya oksîjenê zêde bikin.

4.3 pH ya Çareseriyê

pH-ya çareseriya rijandinê ji bo parastina aramiya îyonên sîyanûr û tevahiya pêvajoya rijandinê pir girîng e. Îyonên sîyanûr di çareseriyên alkalîn de aram dimînin. Di şert û mercên asîdî de, ew bi îyonên hîdrojenê re reaksiyonê dikin û gaza hîdrojen sîyanûr a pir jehrîn û bêîstîqrar çêdikin. Ji bo pêşîgirtina li vê yekê û misogerkirina aramiya îyonên sîyanûr, pH-ya çareseriya rijandinê bi gelemperî di navbera 10 û 11 de tê girtin. Bi gelemperî lîm li çareseriyê tê zêdekirin da ku pH-ê di asta çêtirîn de were sererastkirin û were parastin.

4.4 Germahî

Germahî bi gelek awayan bandorê li pêvajoya rijandinê dike. Bi gelemperî, zêdebûna germahiyê reaksiyonên kîmyewî leztir dike, di nav de belavbûna reaktant, adsorpsiyona îyonên sîyanûr û oksîjenê li ser rûyê metal, û reaksiyona elektroşîmyayî. Lêbelê, dezavantaj hene. Di germahiyên bilind de, îyonên sîyanûr bi îhtîmalek mezintir hîdrolîz dibin, ku di encamê de sîyanûr wekî gaza hîdrojen sîyanûr winda dibe. Wekî din, germahiyên bilind dikarin çareseriya nepakiyên di madenê de zêde bikin, ku dibe ku pêvajoya rijandinê têk bibe an jî bibe sedema xerckirina zêde ya îyonên sîyanûr. Di pratîkê de, germahiya rijandinê bi gelemperî li dora 20-30 °C ye, her çend heke tedbîrên guncaw ji bo kontrolkirina hîdrolîza sîyanûr werin girtin, germahiyên bilindtir dikarin werin bikar anîn.

4.5 Mezinahiya Perçeyên Madenê

Mezinahiya perçeyên madenê rasterast bandorê li ser karîgeriya rijandinê dike. Madenên hûrtir ji bo reaksiyona di navbera perçeyên metal û çareseriya rijandinê de rûberek mezintir pêşkêş dikin. Ev yek belavbûna bileztir a îyonên sîyanûr û oksîjenê ber bi rûyê metal û çêbûna bileztir a kompleksên metal-sîyanûr pêş dixe, ku di encamê de rêjeyek rijandinê ya bilindtir çêdibe. Ji hêla din ve, dibe ku madenên hûrtir ji bo bidestxistina heman astê vegerandina metal hewceyê demên rijandinê yên dirêjtir an pêvajoyek dijwartir bin.

5. Girîngiya Têgihîştina Mekanîzmê

Fêmkirina ka sodyûm sîyanûr çawa di pêvajoya rijandinê de dixebite ji bo pîşesaziya madenê pir girîng e. Ew dihêle ku endezyar û metalurjîst parametreyên pêvajoya rijandinê, wekî giraniya reaktîf, pH, germahî û mezinahiya perçeyan, baştir bikin da ku rêjeyên vegerandina metalan zêde bikin. Bi çêtirkirina van faktoran, pîşesazî dikare metalên hêja bi bandortir derxîne, xerckirina reaktîfan kêm bike, û bandora jîngehê ya karanîna sodyûm sîyanûr kêm bike. Wekî din, ev zanîn dikare pêşveçûna teknolojiyên rijandinê yên nû û bibandortir, an bi baştirkirina pêvajoyên heyî yên li ser bingeha siyanûr an jî bi lêkolîna ajanên rijandinê yên alternatîf, bimeşîne.

6. Xelasî

Sodyûm sîyanûr di derxistina metalên hêja de bi rêya pêvajoya rijandinê roleke girîng dilîze. Bi têgihîştina mekanîzmaya wê, digel faktorên ku bandorê li bandora wê dikin, pîşesaziya madenê dikare berdewam bike ku operasyonên xwe baştir bike, derxistina zêr û zîv domdartir û bikêrtir bike. Lêkolînên pêşerojê dikarin li ser çêtirkirina pêvajoyên rijandina li ser bingeha sîyanûr an pêşxistina alternatîfên nûjen ên ku dikarin xetereyên jîngehê yên bi karanîna sodyûm sîyanûr ve girêdayî kêm bikin, bisekinin.