Derxistina Zêr bi Siyanîdasyonê: Balkêşiyek li ser Pêvajoya Siyanîdasyonê ya Perkolasyonê

Pêşkêş

Zêr di tevahiya dîroka mirovahiyê de ne tenê ji bo karanîna xwe di zêrfiroşiyê de, lê di heman demê de di pîşesaziyên cûrbecûr de jî wekî elektronîk, diransazî û hewavaniyê de jî nirxek girîng girtiye. Derxistina zêr ji kanzayên wê pêvajoyek tevlihev e, û siyanîdasyon yek ji rêbazên herî berbelav e. Derxistina zêr bi siyanîdasyonê karanîna çareseriyên siyanîdê ji bo helandina zêr ji kanzayê vedihewîne. Ev pêvajo dixebite ji ber ku zêr xwedî şiyana çêkirina kompleksên stabîl bi îyonên siyanîdê re ye. Ev gotar bi giraniyek taybetî li ser rêbaza Siyanîdasyona Perkolasyonê kûr diçe nav pêvajoya siyanîdasyonê.

Têgihîştina Derxistina Zêr a Siyanîdasyonê

Prensîba Siyanîdasyonê

Prensîba bingehîn a siyanîdasyonê li ser reaksiyona zêr bi siyanûrê re di hebûna oksîjenê de ye. Dema ku zêr bi çareseriyeke siyanûrê re dikeve têkiliyê û oksîjen heye, reaksiyoneke kîmyewî çêdibe. Bi rêya vê reaksiyonê, zêr tê oksîdkirin û kompleksek çareserker çêdike. Îyonên siyanûrê di vê pêvajoyê de roleke girîng dilîzin bi girêdana bi îyonên zêr re, dihêlin ku ew di çareseriyê de bihelin. Ev çareserî rê dide veqetandina zêr ji matrîksa madenê, ku gava yekem e di derxistina zêr ji madena xav de.

Pêvajoya Giştî ya Siyanîdasyonê

Pêvajoya cyanîdasyonê bi gelemperî ji çend gavên sereke pêk tê:

1. Amadekirina Madenê : Maden pêşî tê perçiqandin û heta ku mezinahiya perçeyên guncaw be tê hûrkirin. Ev gav pir girîng e ji ber ku ew rûbera madenê zêde dike, û rê dide têkiliyek çêtir bi çareseriya siyanûrê re. Pêvajo dibe ku gelek qonaxên perçiqandin û hûrkirinê di nav xwe de bigire da ku hûrbûna xwestî were bidestxistin.

2. Derxistina Sîyanûrê : Piştî ku maden tê amadekirin, ew bi çareseriya sîyanûrê tê derxistin. Rêbazên derxistinê yên cûda hene, du celebên sereke yên wan sîyanûra ajîtasyonê û sîyanûra perkolasyonê ne. Di sîyanûra ajîtasyonê de, maden di tankên ajîtasyonê de bi çareseriya sîyanûrê re tê tevlihevkirin. Sîyanûra perkolasyonê, ku mijara vê gotarê ye, tê de çareseriya sîyanûrê di nav nivîna madenê de derbas dibe.

3. Veqetandina Çareseriya Zêr-Hilgir : Dema ku pêvajoya rijandinê qediya, pêdivî ye ku çareseriya zêr-hilgir ji bermayiya hişk were veqetandin. Ev dikare bi rêbazên wekî parzûnkirin an jî sedîmentasyonê were bidestxistin.

4. Vegerandina Zêr : Piştî veqetandina çareseriya zêr-hebûn, teknîkên cûrbecûr têne bikar anîn da ku zêr jê were derxistin. Rêbazên hevpar barîna zinc in, ku zinc li çareseriyê tê zêdekirin da ku zêr ji kompleksê were derxistin, û perçeyên zêr ên zexm çêbibin. Rêbazek din jî adsorpsiyona Karbona Çalakkirî ye, ku Karbona Çalakkirî tê bikar anîn da ku kompleksa zêr ji çareseriyê were adsorpsiyon kirin, ku dûv re ji bo bidestxistina zêrê saf tê hilberandin.

Pêvajoya Siyanîdasyonê û Perkolasyonê

Çawa Siyanîdasyona Perkolasyonê Kar Dike

Siyanîdkirina bi perkolasyonê pêvajoyek e ku tê de çareseriyeke siyanîdê ya şilkirî di nav nivînek madena perçiqandî an kombûyî de derbas dibe. Maden bi gelemperî di konteynireke mezin de, wek tenekeya rijandinê an jî komê de tê danîn. Çareseriya siyanîdê bi awayekî wekhev li ser rûyê nivîna madenê tê belavkirin û dûv re ji ber giraniyê hêdî hêdî di nav madenê de diherike xwarê. Dema ku çareserî di nav madenê re derbas dibe, siyanîd bi zêrê di madenê de reaksiyonê dike, kompleksek zêr-siyanîd a çareserker çêdike. Dûv re ev kompleks li binê konteynerê tê berhevkirin.

Pêkhateyên Sereke û Gavên di Siyanîdasyona Perkolasyonê de

1. Amadekariya Kanzayê ji bo Siyanîdasyona Perkolasyonê :

• Perçiqandin û Parçekirin : Maden pêşî heta ku mezinahiya perçeyên nisbeten qalind be, bi gelemperî di navbera çend santîmetre û çend mîlîmetreyan de tê perçiqandin. Ev ji bo wê yekê ye ku di nav nivîna maden de valahiyên têr hebin ku çareseriya sîyanûrê tê de derbas bibe. Piştî perçiqandinê, maden dikare were parçekirin da ku perçeyên mezintir werin rakirin.

• Kombûn (Vebijarkî) : Di hin rewşan de, nemaze ji bo madenên bi rêjeya gil a bilind an jî materyalên hûr, kombûn dibe ku pêwîst be. Kombûn tê de zêdekirina madeyek girêdanê, wek çîmento an lîm, li madenê û tevlihevkirina wê bi avê heye. Ev dibe alîkar ku perçeyên mezintir û stabîltir çêbibin, permeabilîteya nivîna madenê baştir bikin û di dema pêvajoya parzûnkirinê de pêşî li girtina poran bigirin.

2. Sazkirina Fêrbûnê :

• Derxistina Qedehên Avê an Derxistina Komê :

• Qedehên Derxistinê : Ji bo operasyonên piçûktir an jî madeyên pileya bilindtir, bi gelemperî qedehên derxistinê tên bikaranîn. Ev konteynerên mezin û nixumandî ne ku maden lê tê danîn. Qedeh bi binîyekî sexte ne, ku dihêle çareseriya siyanûrê bêyî ku perçeyên hişk hilgire, di bin nivîna madenê de kom bibe. Çareseriya siyanûrê, çi bi rêya pergala sprekirinê an jî bi tenê rijandina wê li ser madenê, li jorê qedehê tê danîn.

• Avêtina Komî : Avêtina komî ji bo operasyonên mezin û madenên pileya nizm guncawtir e. Di avêtina komî de, maden li ser erdê li ser rûberek neguhêzbar tê komkirin. Kom dikare pir mezin be, carinan çend hektaran bigire. Çareseriya siyanûrê bi karanîna toreke avdanê an jî pergalên avdana dilop li ser komê tê belavkirin.

• Amadekirina Çareseriya Siyanûrê : Çareseriya siyanûrê ku di siyanûra perkolasyonê de tê bikar anîn bi gelemperî çareseriyek zirav a Sodyûm Siyanûr an jî potasyûm Siyanûr e, ku bi gelemperî di navbera 0.01% - 0.1% ji giraniya wê de ye. Di çareseriyê de dibe ku lêzêdekirinên din jî hebin, wek lîm, da ku pH-ya çareseriyê were sererast kirin. Parastina pH-ya guncaw pir girîng e, ji ber ku ew bandorê li ser aramiya siyanûr û rêjeya helandina zêr dike. pH-ya çêtirîn ji bo siyanûrê bi gelemperî li dora 10-11 e.

3. Perkolasyon û Derxistin :

• Belavkirina Çareserî : Çareseriya sîyanûrê bi awayekî wekhev li ser rûyê nivîna madenê tê belavkirin. Di rewşa rijandina potan de, ev dikare bi karanîna lûleyek qulkirî an pergala nozulê spreykirinê were bidestxistin. Di rijandina komî de, pergalên avdana bi avdanê yên dilop an jî bi dilop piştrast dikin ku çareserî digihîje hemî deverên komê.

• Dema Derxistinê : Dema derxistinê di siyanîdasyona perkolasyonê de dikare li gorî faktorên wekî celebê madenê, mezinahiya perçeyan û rêjeya çareseriya siyanûrê pir cûda bibe. Bi gelemperî, ew dikare ji çend rojan bigire heya çend hefteyan. Di vê demê de, çareseriya siyanûrê bi berdewamî di nav madenê de derbas dibe, bi zêr re reaksiyonê dike û wê dihelîne.

• Çavdêrîkirin û Kontrol : Di tevahiya pêvajoya rijandinê de, şopandina parametreyên cûrbecûr girîng e. Ev yek kontrolkirina birêkûpêk a pH-ya çareseriyê, rêjeya siyanûrê di çareseriyê de, û mîqdara zêr a di çareseriyê de dihewîne. Nimûneyên çareseriyê di navberên birêkûpêk de têne girtin û di laboratuwarê de têne analîz kirin. Ger hewce be, ji bo baştirkirina pêvajoya rijandinê, dikarin li pH an rêjeya siyanûrê werin sererastkirin.

4. Berhevkirin û Dermankirina Çareseriya Ducanî :

• Berhevkirin : Çareseriya zêr-hilgir, ku wekî çareseriya pûç jî tê zanîn, di şuştina komî de li binê tanka rijandinê an jî ji pergala avdanê tê berhevkirin. Di tankên rijandinê de, çareseriya pûç bi rêya valvek li binê binê sexte tê kişandin. Di şuştina komî de, çareserî di sümp an golên ku li binê tankê ne de tê berhevkirin.

• Dermankirin : Piştî berhevkirinê, çareseriya zexm ji bo bidestxistina zêr tê dermankirin. Wekî ku berê jî hate gotin, rêbazên hevpar barîna zînkê û adsorpsiyona karbona çalak in. Di barîna zînkê de, toza zînkê an perçeyên zînkê li çareseriya zexm têne zêdekirin. Zînk bi kompleksa zêr-sîyanûr re reaksiyon dike, zêr ji cihê xwe digire û perçeyên zêr ên hişk çêdike, ku dûv re dikarin werin fîltrekirin û bêtir werin hilberandin. Di adsorpsiyona karbona çalak de, çareseriya zexm ji stûnek tijî karbona çalak re derbas dibe. Kompleksa zêr-sîyanûr li ser rûyê karbonê tê adsorpsiyonkirin, û dûv re karbon ji stûnê tê derxistin û ji bo derxistina zêr tê hilberandin.

Awantaj û Dezawantajên Siyanîdasyona Perkolasyonê

Feyda

1. Guncawbûn ji bo Kanên Zêrê yên Pola Kêm : Siyanîdkirina perkolasyonê, nemaze şuştina bi komê, ji bo dermankirina kanên zêr ên pola nizm pir bi bandor e. Ji ber ku pêvajo nisbeten hêsan e û ji bo hilberandina kanên zirav hûrkirin û alavên biha hewce nake, ew dikare ji bo kanên ku bi rêbazên din ên tevlihevtir hilberandin dê sûdmend nebe ji hêla aborî ve maqûl be.

2. Mesrefên Sermaye û Xebatê yên Kêm : Li gorî hin rêbazên din ên derxistina zêr, wek siyanîdasyona ajîtasyonê ku ji bo tevlihevkirinê tankên ajîtasyonê yên mezin û biha û xerckirina enerjiyê ya zêde hewce dike, siyanîdasyona perkolasyonê mesrefên sermayeyê yên kêmtir hene. Amûrên pêwîst, wek tenekeyên rijandinê an materyalên avahiyê yên sade, nisbeten erzan in. Wekî din, mesrefên xebitandinê jî kêmtir in ji ber ku ew kêmtir enerjiyê dixwe û ji bo xebata rojane kêmtir kedê hewce dike.

3. Feydeyên Jîngehê (Bi Nisbetî) : Ji aliyê bandora jîngehê ve, siyanîdasyona perkolasyonê dikare hin avantajên xwe hebin. Mînakî, di rijandina komî de, maden rastî hûrkirina berfireh nayê, ku ev yek çêbûna toza nazik kêm dike. Her wiha, karanîna tankên rijandinê yên bi xêz an jî xêzên komî dibe alîkar ku pêşî li rijandina çareseriyên ku siyanûr tê de hene, ber bi jîngehê ve were girtin. Lêbelê, divê were zanîn ku siyanûr hîn jî madeyek pir jehrîn e, û rêveberiya jîngehê ya rast hîn jî girîng e.

4. Proseya Hêsan : Proseya siyanîdasyona perkolasyonê nisbeten rasterast û têgihîştin û xebitandina wê hêsan e. Ev yek wê ji bo operasyonên madenê yên piçûk ên bi pisporiya teknîkî ya sînorkirî guncaw dike.

dezawantajên

1. Rêjeya Derxistinê ya Hêdî : Yek ji kêmasiyên sereke yên siyanîdasyona perkolasyonê rêjeya derxistinê ya nisbeten hêdî ye. Li gorî siyanîdasyona ajîtasyonê, ku tê de maden bi berdewamî bi çareseriya siyanûrê re tê tevlihevkirin, pêvajoya perkolasyonê xwe dispêre tevgera hêdî ya çareseriyê di nav nivîna madenê de. Ev dikare bibe sedema demên derxistinê yên dirêjtir, ku dibe ku ji bo operasyonên ku hewceyê hilberînek bilind an zivirînek bilez in ne guncaw be.

2. Vegerandina Zêr a Kêm di Hin Rewşan de : Rêjeya vegerandina zêr di siyanîdasyona perkolasyonê de dibe ku ji ya rêbazên din kêmtir be, nemaze ji bo madenên bi mîneralojiyek tevlihev. Ger zêr bi nermî belav bibe an jî di nav mîneralên din de asê bimîne, dibe ku çareseriya siyanûrê nikaribe bi bandor bigihîje hemî perçeyên zêr, ku ev jî dibe sedema rêjeyên vegerandinê yên kêmtir.

3. Jehrbûna Sîyanûrê : Sîyanûr madeyek pir jehrîn e, û bikaranîna wê di siyanîdasyona parzûnkirinê de xetereyên girîng ên jîngehê û ewlehiyê diafirîne. Her rijandin an jî bikaranîna nerast a çareseriyên ku siyanûr tê de hene dikare encamên giran li ser jîngeh û tenduristiya mirovan çêbike. Ji bo kêmkirina van xetereyan divê tedbîrên ewlehiyê û rêziknameyên jîngehê yên hişk werin şopandin.

4. Hesasiyeta ji bo Taybetmendiyên Madenê : Serkeftina siyanîdasyona perkolasyonê pir girêdayî taybetmendiyên madenê ye. Mînakî, madenên ku rêjeya gil zêde ye, dikarin di permeabilîteya nivîna madenê de pirsgirêkan çêbikin, ku dibe sedema herikîna çareseriyê ya nebaş û rijandina nebaş. Wekî din, madenên ku hin mîneralên ku dikarin bi siyanûrê re reaksiyonê bikin, wekî mîneralên ku sifir hildigirin, dikarin siyanûrê bixwin û bandora pêvajoya rijandinê kêm bikin.

Berawirdkirin bi Rêbazên Din ên Derxistina Zêr re

Berawirdkirin bi Siyanîdasyona Tevgerandinê re

1. Karîgeriya Derxistinê : Siyanîdasyona ajîtasyonê bi gelemperî li gorî siyanîdasyona perkolasyonê xwedî karîgeriyeke rijandinê ya bilindtir e. Di siyanîdasyona ajîtasyonê de, tevlihevkirina domdar a maden û çareseriya siyanûrê têkiliyek çêtir di navbera herduyan de peyda dike, ku di encamê de zêr zûtir dihele. Ev dikare bibe sedema demên rijandinê yên kurttir û rêjeyên vegerandina zêr ên bilindtir, nemaze ji bo madenên bi naveroka zêr a bilind an mîneralojiyek tevlihev.

2. Amûr û Mesref : Siyanîdkirina ajîtasyonê amûrên tevlihevtir û bihatir hewce dike, di nav de tankên ajîtasyonê yên mezin, motorên bihêz ji bo tevlihevkirinê, û pergalên pompkirina şilava sofîstîke. Ev dibe sedema lêçûnên sermayeyê yên bilindtir. Berevajî vê, siyanîdkirina perkolasyonê amûrên hêsantir hewce dike, wekî potên rijandinê an materyalên avahiyê yên bingehîn ên komê, ku ew ji hêla veberhênana sermayeyê ve lêçûn-bandortir dike. Lêbelê, lêçûnên xebitandinê yên siyanîdkirina ajîtasyonê dibe ku ne hewce be ku bilindtir bin, ji ber ku demên rijandinê yên kurttir dikarin xerckirina enerjiyê ya bilindtir ji bo tevlihevkirinê telafî bikin.

3. Guncawbûn ji bo Cureyên Madenan : Siyanîdasyona ajîtasyonê ji bo madenên ku hewceyê hûrkirina hûr û pêvajoyek dijwar in, wek madenên zêr ên dewlemend bi sulfîd, guncawtir e. Ji hêla din ve, siyanîdasyona perkolasyonê ji bo madenên oksîdekirî yên pileya nizm ku dikarin di rewşek qalindtir de werin hilberandin guncawtir e.

Berawirdkirin bi Rêbazên Derxistina Zêr ên Bê Sîyanûr re

1. Bandora Jîngehê : Rêbazên derxistina zêr ên bêsiyanûr, wek şûştina thiourea an jî şûştina biyolojîk, pir caran ji bo jîngehê dostanetir têne hesibandin ji ber ku ew siyanûra pir jehrîn bikar naynin. Lêbelê, van rêbazan jî xwedî pirsgirêkên xwe yên jîngehê ne. Mînakî, thiourea dikare ji bo jîngehê zirardar be heke bi rêkûpêk neyê rêvebirin, û şûştina biyolojîk dibe ku şert û mercên jîngehê yên taybetî û demên pêvajoyê yên dirêjtir hewce bike. Siyanûra perkolasyonê, tevî karanîna siyanûrê, dikare bi awayekî berpirsiyar a jîngehê bi kontrolkirin û dermankirina rast a çareseriyên ku siyanûr tê de hene were rêvebirin.

2. Mesref û Karîgerî : Rêbazên bê-sîyanûr dibe ku ji hêla reagentan an xerckirina enerjiyê ve lêçûnên bilindtir hebin. Mînakî, thiourea ji siyanûr bihatir e, û biyo-leaching dibe ku kulturên mîkrobî yên taybetî û şert û mercên hawîrdorê yên kontrolkirî hewce bike, ku dikare lêçûnan zêde bike. Ji hêla karîgeriyê ve, siyanîdasyon, di nav de siyanîdasyona perkolasyonê, bi gelemperî rêjeyek vegerandina zêr a bilindtir heye li gorî hin rêbazên bê-sîyanûr, nemaze ji bo kanzayên zêr ên kevneşopî.

Xelasî

Siyanîdkirina perkolasyonê di pîşesaziya derxistina zêr de rêbazek girîng e, nemaze ji bo dermankirina kanzayên zêr ên pileya nizm û oksîdekirî. Sadehiya wê, lêçûna wê ya nisbeten kêm, û guncawbûna wê ji bo hin celebên kanzayan wê dike pêvajoyek hêja. Lêbelê, ew bê kêmasiyên xwe nîne, wekî rêjeya rijandina hêdî, potansiyela ji bo vegerandina zêr a kêmtir, û xetereyên jîngehî û ewlehiyê yên bi karanîna siyanîdê ve girêdayî. Her ku pîşesaziya madenê pêş dikeve, hewl têne dayîn ku pêvajoya siyanîdkirina perkolasyonê baştir bikin, wekî bi rêya taybetmendiya çêtir a kanzayê, çêtirkirina parametreyên pêvajoyê, û pêşxistina rêbazên bibandortir û hawîrdorparêztir ji bo birêvebirina siyanîdê. Wekî din, lêkolîna li ser rêbazên alternatîf ên derxistina zêr ku dikarin sînorkirinên siyanîdkirinê derbas bikin jî berdewam dike. Tevî van dijwarîyan, siyanîdkirina perkolasyonê dê bi îhtîmalek mezin di hilberîna zêr de di pêşeroja nêzîk de rolek girîng bilîze, nemaze li herêmên ku çavkaniyên zêr ên pileya nizm ên pir hene.