රන් නිස්සාරණයේදී සෝඩියම් සයනයිඩ් පරිභෝජනය පැහැදිලි කෙරේ

සයනයිඩ් සංයෝගවලින් රත්‍රන් නිස්සාරණය කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී, සෝඩියම් සයනයිඩ් ක්‍රම කිහිපයකින් පරිභෝජනය කෙරේ. රත්‍රන් නිස්සාරණයේදී බහුලව භාවිතා වන කාන්දු කාරකය සෝඩියම් සයනයිඩ් වන අතර, න්‍යායාත්මකව, රත්‍රන් ග්‍රෑම් 1 ක් කාන්දු කිරීමට අවශ්‍ය වන්නේ සෝඩියම් සයනයිඩ් ග්‍රෑම් 0.5 ක් පමණි . කෙසේ වෙතත්, බොහෝ රන් සයනීකරණ කම්හල්වල, සයනයිඩ් සැබෑ පරිභෝජනය සැලකිය යුතු ලෙස වැඩි වන අතර, බොහෝ විට න්‍යායාත්මක ගණනය කිරීම් 50 සිට 100 ගුණයකින් ඉක්මවා යයි.

රන් සයනීකරණ ක්‍රියාවලියේදී සයනයිඩ් අධික ලෙස පරිභෝජනය කිරීමට දායක වන ප්‍රධාන සාධක අතරට:

1. රන් දියවීමේ ක්‍රියාවලියේදී සයනයිඩ් පරිභෝජනය

සයනයිඩ් ශාක , ලීචේට් වලින් රත්‍රන් ලබා ගැනීම සඳහා ලෝපස් වලින් රත්‍රන් විසුරුවා හැරීමට සෝඩියම් සයනයිඩ් භාවිතා කර ඇත . සම්බන්ධ රසායනික ප්‍රතික්‍රියා පහත පරිදි වේ:

• [2Au+4NaCN+O2+2H2O→2Na[Au(CN)2]+2NaOH+H2O2]

• [ 2Au+4NaCN+H2O2→2Na[Au(CN)2]+2NaOH]

විද්‍යුත් රසායනික ප්‍රතික්‍රියා වලින් දන්නා පරිදි, රත්‍රන් ග්‍රෑම් 1 ක් විසුරුවා හැරීමට සෝඩියම් සයනයිඩ් ග්‍රෑම් 0.92 ක් පරිභෝජනය කළ යුතුය.

2. ආශ්‍රිත මූලික ලෝහ සමඟ ප්‍රතික්‍රියා වලදී සයනයිඩ් පරිභෝජනය

(1) සමහර රන් ලෝපස් වල පයිරයිට්, මැග්නටයිට්, චල්කොපිරයිට්, සල්ෆේට් ඛනිජ, හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් සහ ඔක්සයිඩ් වැනි ආශ්‍රිත ඛනිජ අඩංගු වේ. තලා දැමීමේ අවධියේදී යකඩ කුඩු ජනනය වන අතර එය සෝඩියම් සයනයිඩ් සමඟ සෙමින් ප්‍රතික්‍රියා කරයි, සයනයිඩ් පරිභෝජනය වැඩි කරයි . ප්‍රතික්‍රියා පහත පරිදි වේ:

• [ FeS2+NaCN→ FeS+NaCNS]

• [ ෆෙ(ඕඑච්)2+2NaCN→ ෆෙ(සීඑන්)2+2NaOH]

• [ Fe+6NaCN+2H2O→Na4Fe(CN)6+2NaOH+H2↑]

• [ එස්+නාසීඑන්→නාසීඑන්එස්]

(2) රන් ලෝපස් වල විවිධ වර්ගයේ තඹ ඛනිජ අඩංගු නම්, ඒවා සෝඩියම් සයනයිඩ් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර තඹ සයනයිඩ් සංකීර්ණ සාදයි, එම ක්‍රියාවලියේදී සයනයිඩ් පරිභෝජනය කරයි. ප්‍රතික්‍රියා පහත පරිදි වේ:

• [ 2CuSO4+4NaCN→Cu2(CN)2+2Na2SO4+(CN)2↑]

• [ 2Cu2S+4NaCN+2H2O+O2→Cu2(CN)2+Cu2(CNS)2+4NaOH]

බොහෝ තඹ ඛනිජ සමඟ සෝඩියම් සයනයිඩ් වල ප්‍රබල ප්‍රතික්‍රියාශීලීත්වය හේතුවෙන්, සාමාන්‍යයෙන් තඹ ග්‍රෑම් 2.3 ක් විසුරුවා හැරීමට සයනයිඩ් ග්‍රෑම් 3.4 සිට 1 දක්වා ප්‍රමාණයක් අවශ්‍ය වේ.

(3) මුල් රන් ලෝපස් වල ස්පැලරයිට් හෝ ස්මිත්සොනයිට් අඩංගු නම්, ඒවා සෝඩියම් සයනයිඩ් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර සින්ක් සයනයිඩ් සහ කාබනේට් සාදයි. ප්‍රතික්‍රියා පහත පරිදි වේ:

• [ ZnS+4NaCN→Na2[Zn(CN)4]+Na2S]

• [ ZnCO3+4NaCN→Na2Zn(CN)4+Na2CO3]

(4) රන් ලෝපස් වල ආසනොපිරයිට්, රසදිය, සෙලේනියම්, ටෙලුරියම් ආදිය අඩංගු නම්, ඒවා සෝඩියම් සයනයිඩ් සමඟ ද ප්‍රතික්‍රියා කරයි. ලෝපස් ශරීරයේ කාබනීක පාෂාණ, විශේෂයෙන් කාබනික කාබන් වලින් පොහොසත් පාෂාණ අඩංගු වූ විට, සයනයිඩ් අවශෝෂණය ශක්තිමත් වන අතර, රත්‍රන් සයනයිඩ් කාන්දු වීම වඩාත් අපහසු වේ.

3. සයනයිඩ් ජල විච්ඡේදනය

ද්‍රාවණයකදී, සයනයිඩ් pH අගය මත පදනම්ව විවිධ ජල විච්ඡේදනයන්ට භාජනය වන අතර, නිපදවන හයිඩ්‍රජන් සයනයිඩ් ප්‍රමාණය ද්‍රාවණයේ ක්ෂාරීයතාවයට සම්බන්ධ වේ. ප්‍රතික්‍රියාව පහත පරිදි නිරූපණය කළ හැකිය:

• [NaCN + H2O → NaOH + HCN↑]

• [CN⁻ + 2H2O → HCOO⁻ + NH3]

ජල විච්ඡේදනයෙන් පසු, සයනයිඩ් කොටසක් හයිඩ්‍රජන් සයනයිඩ් ජනනය කරන අතර, තවත් කොටසක් ඔක්සිකාරක ලෙස ජල විච්ඡේදනයට ලක් වී ක්‍රමයෙන් ෆෝමික් අම්ලය සහ ඇමෝනියා නිපදවයි. 100°C දී, CN⁻ 50% ක් සහ 130°C දී 85% ක් අහිමි වේ.

රන් කැණීම් සඳහා සයනීකරණය කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී, හයිඩ්‍රජන් සයනයිඩ් ඉතා විෂ සහිත වායුවකි. නිසි ලෙස කළමනාකරණය නොකළහොත්, එය NaCN භාවිතය වැඩි කිරීමට, නිෂ්පාදන පිරිවැය ඉහළ නැංවීමට සහ පරිසර දූෂණයට හේතු විය හැකි අතර, ක්‍රියාකරුවන්ට සෞඛ්‍ය අවදානම් ඇති කළ හැකිය. නිපදවන HCN ප්‍රමාණය ද්‍රාවණයේ pH අගය සමඟ වෙනස් වේ: pH 10.5 දී. හයිඩ්‍රජන් සයනයිඩ් වලින් 6.1% ක් පමණක් නිපදවනු ලැබේ; pH 10 දී එය 17% දක්වා වැඩි වේ; pH 9.5 දී එය 39.2% දක්වා ළඟා වේ; සහ pH 9.0 දී එය 67.1% කි. එබැවින්, රන් CIP (පල්ප් වල කාබන්) ශාකවල, සයනයිඩ් වල ජල විච්ඡේදනය පාලනය කිරීම සඳහා pH අගය සාමාන්‍යයෙන් 11 සහ 12 අතරට සකස් කරනු ලැබේ.

4. ද්‍රාවිත ඔක්සිජන් (O2) මගින් සයනයිඩ් (CN-) ඔක්සිකරණය වීම

රත්රන් ද්‍රාව්‍ය වීමේ අනුපාතය වැඩි දියුණු කිරීම සඳහා, CN- සහ O2 යන දෙකම ප්‍රතික්‍රියාවට සම්බන්ධ විය යුතුය. කාමර උෂ්ණත්වයේ සහ පීඩනයේදී, ඔක්සිජන් වල උපරිම ද්‍රාව්‍යතාව 8.2 mg/L වේ. ශක්තිමත් ඔක්සිකාරක කාරකයක් එකතු කිරීමෙන් ද්‍රාවණයේ ඔක්සිජන් සාන්ද්‍රණය වැඩි කළ හැකි අතර, කාන්දු වීමේ ක්‍රියාවලිය සැලකිය යුතු ලෙස වේගවත් කරයි. කෙසේ වෙතත්, ඔක්සිජන් සහ සයනයිඩ් අනුපාතය සමතුලිත විය යුතුය; එසේ නොමැති නම්, කාන්දු වීමේ අනුපාතය අඩු විය හැක. ද්‍රාවිත ඔක්සිජන් සයනයිඩ් සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කර සයනයිඩ් සාදයි, එය ක්ෂාරීය ද්‍රාවණවල ස්ථායී වේ. කෙසේ වෙතත්, pH අගය 7 ට වඩා අඩු විට. එය ඇමෝනියා සහ බයිකාබනේට් නිපදවීමට ජල විච්ඡේදනය වේ. ප්‍රතික්‍රියා සමීකරණ පහත පරිදි වේ:

• [1/2 O2 + CN– → (CNO)–]

• [(CNO)– + 2 H2O → HCO3– + NH3]

එමනිසා, මෙම ප්‍රතික්‍රියාව කාන්දු වීම හෝ විද්‍යුත් විච්ඡේදනය අතරතුර සයනයිඩ් පරිභෝජනයට හේතු විය හැක.

5. මැටි මගින් සයනයිඩ් අවශෝෂණය

සයනීකරණ ක්‍රියාවලියේදී, ලෝපස් වල ඇති යකඩ සල්ෆයිඩ් යකඩ හයිඩ්‍රොක්සයිඩ් ජනනය කරන අතර, ලෝපස් වල ඇති සිලිකේට් ක්ෂාරීය මාධ්‍යයක කොලොයිඩල් සිලිකා සාදයි. මෙම ද්‍රව්‍ය දෙකටම සයනයිඩ් අවශෝෂණය කිරීමේ නිශ්චිත ධාරිතාවක් ඇති අතර එමඟින් කාන්දු වන අපද්‍රව්‍ය සමඟ සයනයිඩ් නැති වී යයි.

6. අනෙකුත් ද්‍රව්‍ය මගින් සයනයිඩ් පරිභෝජනය

(1) පොහොර මිශ්‍රණය කලවම් කර වාතයෙන් පුරවන විට, CO2 ද්‍රාවණය තුළ අඩංගු වේ. CO2 සයනයිඩ් සමඟ ද ප්‍රතික්‍රියා කරයි.

• [2NaCN+CO2+H2O→Na2CO3+2HCN↑]

(2) මුල් ලෝපස් වල ඇති පයිරයිට් වැනි සල්ෆයිඩ් ඛනිජ ලෝපස් පල්ප් වල දියවී ඇති ඔක්සිජන් (O2) සමඟ ප්‍රතික්‍රියා කරන අතර, එහි ප්‍රතිඵලයක් ලෙස ලැබෙන සල්ෆයිට් සහ සල්ෆේට් සයනයිඩ් සමඟ ද ප්‍රතික්‍රියා කරයි.

• [FeS+2O2→FeSO4]

• [FeSO4+6NaCN→Na4Fe(CN)6+Na2SO4]

අම්ලය උදාසීන කිරීමට සහ ඉහත ප්‍රතික්‍රියාව සිදුවීම වැළැක්වීමට කාන්දු වීමට පෙර CaO හෝ Ca(OH)2 කුඩා ප්‍රමාණයක් එකතු කළ හැක.

අවසන් තීරණයේ දී

ඉහත දැක්වෙන්නේ රන් සයනීකරණය කිරීමේ ක්‍රියාවලියේදී සයනයිඩ් පරිභෝජනයේ අංශ 6 කි. සාමාන්‍ය රත්‍රන් දියවීම සඳහා අවශ්‍ය සයනයිඩ් වලට අමතරව, අනෙකුත් ආශ්‍රිත ඛනිජ සමඟ අප ප්‍රතික්‍රියාව, ස්වයං-ජල විච්ඡේදනය වැනි අත්‍යවශ්‍ය නොවන පරිභෝජනයන් රාශියක් ඇත. 

ඉහත අන්තර්ගතය පිළිබඳව ඔබට කිසියම් ප්‍රශ්නයක් ඇත්නම්, හෝ දැන ගැනීමට අවශ්‍ය නම්, ඔබට මාර්ගගත පාරිභෝගික සේවාවෙන් උපදෙස් ලබා ගැනීමට හෝ පණිවිඩයක් යැවීමට හැකිය, අපි හැකි ඉක්මනින් ඔබ හා සම්බන්ධ වන්නෙමු!