सल्फाइड धातूंच्या पृष्ठभागावरील सायनाइड काढून टाकण्याच्या पद्धती आणि प्रक्रिया

1. परिचय

धातुशास्त्र क्षेत्रात, विशेषतः सोने निष्कर्षण आणि सल्फाइड धातुक प्रक्रियेमध्ये, सल्फाइड धातुकांच्या पृष्ठभागावर सायनाइडची उपस्थिती महत्त्वपूर्ण आव्हाने निर्माण करते. सायनाइडचा वापर सोने निष्कर्षणासाठी सायनायडेशन लीचिंग प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणावर केला जातो, कारण त्यात सोन्यासोबत संयुगे (कॉम्प्लेक्स) तयार करण्याची क्षमता असते, ज्यामुळे त्याचे विरघळणे सुलभ होते. तथापि, लीचिंग प्रक्रियेनंतर, टेलिंग्जमधील सल्फाइड धातुकांच्या पृष्ठभागावर राहिलेले सायनाइड केवळ पर्यावरण प्रदूषणास कारणीभूत ठरत नाही, तर सल्फाइड खनिजांच्या पुढील शुद्धीकरणातही अडथळा आणते, ज्यामुळे मौल्यवान धातूंच्या एकूण पुनर्प्राप्ती दरात घट होते. म्हणून, शाश्वत खनिज प्रक्रिया आणि पर्यावरण संरक्षणासाठी सल्फाइड धातुकांच्या पृष्ठभागावरील सायनाइड काढून टाकण्याच्या प्रभावी पद्धती विकसित करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

२. सल्फाइड धातूच्या पृष्ठभागावर सायनाइडच्या विद्यमान समस्या

2.1 पर्यावरणीय प्रभाव

सायनाइड हा एक अत्यंत विषारी पदार्थ आहे. जेव्हा पृष्ठभागावर शोषलेल्या सायनाइडसह सल्फाइड धातू वातावरणात सोडले जातात तेव्हा सायनाइड हळूहळू बाहेर पडू शकते आणि माती, पाण्याचे स्रोत आणि हवा दूषित करू शकते. कमी सांद्रतेत देखील, सायनाइड जलचर, वनस्पती आणि मानवी आरोग्यासाठी अत्यंत हानिकारक असू शकते. उदाहरणार्थ, काही खाण क्षेत्रांमध्ये जिथे सायनाइड असलेल्या शेपटीची अयोग्य विल्हेवाट लावली गेली आहे, जवळच्या जलसाठ्यांमध्ये विरघळलेल्या ऑक्सिजनचे प्रमाण लक्षणीयरीत्या कमी झाले आहे, ज्यामुळे मासे आणि इतर जलचरांचा मृत्यू झाला आहे.

२.२ सल्फाइड खनिज लाभीकरणाचे प्रतिबंध

पायराइट, चॅल्कोपायराइट आणि स्फॅलेराइट सारख्या सल्फाइड अयस्कांच्या पृष्ठभागावर शोषलेले सायनाइड खनिज पृष्ठभागावर एक निष्क्रियता फिल्म तयार करू शकते. ही फिल्म त्यानंतरच्या फ्लोटेशन किंवा इतर बेनिफिशिएशन प्रक्रियेदरम्यान सल्फाइड खनिजांची प्रतिक्रियाशीलता कमी करते. उदाहरणार्थ, तांबे-वाहक सल्फाइड अयस्कांच्या फ्लोटेशनमध्ये, चॅल्कोपायराइटच्या पृष्ठभागावर सायनाइडची उपस्थिती संग्राहकांशी त्याचा संवाद कमकुवत करू शकते, ज्यामुळे तांबे खनिजे गँग्यू खनिजांपासून प्रभावीपणे वेगळे करणे कठीण होते, ज्यामुळे तांब्याच्या सांद्रतांचा दर्जा आणि पुनर्प्राप्ती दर कमी होतो.

३. सल्फाइड धातूंच्या पृष्ठभागावरील सायनाइड काढून टाकण्याच्या पद्धती

३.१ आम्ल सक्रियकरण पद्धत

3.1.1 तत्त्व

आम्ल सक्रियकरण पद्धतीमध्ये प्रामुख्याने सल्फाइड धातूंच्या पृष्ठभागावरील सायनाइडयुक्त संयुगांशी प्रतिक्रिया देण्यासाठी सल्फ्यूरिक आम्ल किंवा ऑक्सॅलिक आम्ल सारख्या आम्लांचा वापर केला जातो. जेव्हा आम्ल जोडले जाते तेव्हा ते सायनाइड - धातू संकुलांचे विघटन घडवून आणते. परिणामी, हायड्रोजन सायनाइड वायू तयार होतो. परंतु एका सुव्यवस्थित प्रक्रियेत, हे अस्थिर हायड्रोजन सायनाइड योग्य शोषण प्रणालींद्वारे पुनर्प्राप्त केले जाऊ शकते आणि पुन्हा वापरले जाऊ शकते.

३.१.२ प्रक्रिया पायऱ्या

1. अयस्क लगद्याची तयारी : सर्वप्रथम, सल्फाइड अयस्क अवशेषांना पृष्ठभागावर शोषलेल्या सायनाइडसोबत पाण्यात मिसळून एकसमान अयस्क लगदा तयार करा. अयस्क लगद्यातील घन-द्रव गुणोत्तर सामान्यतः अयस्काची वैशिष्ट्ये आणि विशिष्ट प्रक्रियेच्या आवश्यकतांनुसार समायोजित केले जाते, जे सहसा १:२ ते १:५ या मर्यादेत असते.

2. आम्ल मिसळणे : सतत ढवळत असताना धातुक लगद्यामध्ये सल्फ्यूरिक आम्ल किंवा ऑक्झॅलिक आम्ल हळूहळू मिसळावे. धातुक लगद्यामधील सायनाइडच्या प्रमाणानुसार मिसळल्या जाणाऱ्या आम्लाचे प्रमाण काळजीपूर्वक नियंत्रित केले पाहिजे. सामान्यतः, धातुक लगद्याचे pH मूल्य २ ते ४ पर्यंत समायोजित केले जाते आणि आम्ल मिसळण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान pH मीटर वापरून pH वर सतत लक्ष ठेवले पाहिजे.

3. अभिक्रिया आणि वायू प्रक्रिया : आम्ल टाकल्यानंतर, अभिक्रिया सुमारे १ ते ३ तास ​​चालू द्या. या काळात, हायड्रोजन सायनाइड वायू तयार होतो. या वायूमुळे पर्यावरणाचे प्रदूषण होऊ नये म्हणून, वायू-संकलन आणि-प्रक्रिया प्रणाली स्थापित केली जाते. तयार झालेला हायड्रोजन सायनाइड वायू, सोडियम हायड्रॉक्साइड द्रावणासारख्या अल्कधर्मी द्रावणाने भरलेल्या शोषण टॉवरमध्ये सोडला जातो. येथे, हायड्रोजन सायनाइडची सोडियम हायड्रॉक्साइडसोबत अभिक्रिया होते आणि पुनर्प्राप्त केलेले सोडियम सायनाइड द्रावण, जर त्याची गुणवत्ता आवश्यकतेनुसार असेल, तर सायनायडेशन प्रक्रियेसाठी पुनर्वापरले जाऊ शकते.

3.1.3 फायदे आणि तोटे

• फायदे : ही पद्धत तत्त्वतः आणि कार्यप्रणालीत तुलनेने सोपी आहे. ती सल्फाइड खनिजांच्या पृष्ठभागावरील सायनाइडयुक्त संयुगांचे प्रभावीपणे विघटन करू शकते आणि सायनाइडचा पुनर्वापर करण्याची क्षमता तिच्यात आहे, ज्यामुळे खाणकाम प्रक्रियेतील सायनाइड वापराचा एकूण खर्च कमी होतो.

• तोटे : यामध्ये सुरक्षेचे मोठे धोके आहेत. हायड्रोजन सायनाइड वायू अत्यंत विषारी असून, अभिक्रियेदरम्यान त्याची कोणतीही गळती झाल्यास ऑपरेटर आणि पर्यावरणाला गंभीर हानी पोहोचू शकते. याव्यतिरिक्त, या पद्धतीत वापरले जाणारे आम्ल क्षरणकारी असतात, ज्यामुळे उपकरणे आणि पाइपलाइनचे नुकसान होऊ शकते, देखभालीचा खर्च वाढतो आणि उपकरणांचे आयुष्यमान कमी होते.

३.२ ऑक्सिडंट सक्रियकरण पद्धत

3.2.1 तत्त्व

सल्फाइड खनिजांच्या पृष्ठभागावरील सायनाइडचे ऑक्सिडीकरण करण्यासाठी हायड्रोजन पेरॉक्साइड, पोटॅशियम परमँगनेट आणि ओझोन यांसारख्या ऑक्सिडायझर्सचा वापर केला जातो. हे ऑक्सिडायझर्स सायनाइड संयुगांचे रासायनिक बंध तोडतात, ज्यामुळे सायनाइडचे रूपांतर नायट्रोजन वायू आणि कार्बोनेटसारख्या तुलनेने कमी विषारी पदार्थांमध्ये होते.

३.१.२ प्रक्रिया पायऱ्या

1. धातुक लगद्याची तयारी : आम्ल सक्रियकरण पद्धतीप्रमाणेच, योग्य घन-द्रव गुणोत्तर वापरून सल्फाइड धातुक अवशेषांपासून धातुक लगदा तयार करा.

2. ऑक्सिडंट मिसळणे : निवडलेला ऑक्सिडंट धातुक लगद्यामध्ये मिसळावा. मिसळल्या जाणाऱ्या ऑक्सिडंटचे प्रमाण धातुक लगद्यामधील सायनाइडच्या प्रमाणावर आणि ऑक्सिडंटच्या ऑक्सिडेशन क्षमतेवर अवलंबून असते. उदाहरणार्थ, हायड्रोजन पेरॉक्साइड वापरताना, त्याचे प्रमाण साधारणपणे प्रति टन धातुक लगद्यासाठी १ - ५ किलो असते, तर पोटॅशियम परमँगनेट सामान्यतः प्रति टन धातुक लगद्यासाठी ०.५ - २ किलो या प्रमाणात मिसळले जाते. एकसारखे मिश्रण होण्यासाठी, हे मिश्रण सतत ढवळत हळूहळू मिसळावे.

3. अभिक्रिया आणि निरीक्षण : ऑक्सिडायझरला धातुक लगद्यातील सायनाइडसोबत २ ते ४ तास अभिक्रिया करू द्या. अभिक्रियेदरम्यान, ऑक्सिडीकरण-क्षपण विभव आणि धातुक लगद्यातील सायनाइडच्या प्रमाणावर लक्ष ठेवा. ऑक्सिडीकरण-क्षपण विभवाचे मूल्य ऑक्सिडीकरण अभिक्रियेच्या प्रगतीचे द्योतक असू शकते. जेव्हा हे मूल्य स्थिर होते आणि धातुक लगद्यातील सायनाइडचे प्रमाण आवश्यक मानकांची पूर्तता करते (साधारणपणे ०.५ मिग्रॅ/लिटर पेक्षा कमी), तेव्हा अभिक्रिया पूर्ण झाली असे मानले जाते.

3.2.3 फायदे आणि तोटे

• फायदे : ही पद्धत ॲसिड ॲक्टिव्हेशन पद्धतीप्रमाणे विषारी आणि बाष्पशील वायू तयार करत नाही, ज्यामुळे ती कार्यान्वयन वातावरणासाठी अधिक सुरक्षित ठरते. ती सायनाइडचे प्रभावीपणे ऑक्सिडीकरण आणि विघटन करू शकते, ज्यामुळे सल्फाइड खनिजांच्या पृष्ठभागावरून सायनाइड काढून टाकण्याचे उद्दिष्ट साध्य होते. शिवाय, अभिक्रियेतून निर्माण होणारी उत्पादने तुलनेने पर्यावरणपूरक असतात.

• तोटे : ऑक्सिडायझर्सची किंमत तुलनेने जास्त असते, विशेषतः ओझोनसारख्या तीव्र ऑक्सिडायझर्सची, ज्यामुळे सल्फाइड खनिजांच्या प्रक्रियेचा खर्च वाढतो. याव्यतिरिक्त, खनिज लगद्याचे pH मूल्य, तापमान आणि इतर अशुद्धींची उपस्थिती यांसारख्या घटकांमुळे ऑक्सिडेशन अभिक्रियेवर सहज परिणाम होतो, त्यामुळे अभिक्रियेच्या परिस्थितीवर काटेकोर नियंत्रण ठेवणे आवश्यक असते.

३.३ तांबे मीठ पद्धत

3.3.1 तत्त्व

तांबे सल्फेटसारखे तांबे क्षार, पृष्ठभागावर शोषलेल्या सायनाइडसह सल्फाइड धातूच्या लगद्यामध्ये जोडले जातात. तांबे आयन सायनाइडशी प्रतिक्रिया देऊन अघुलनशील तांबे-सायनाइड संकुल तयार करतात. नंतर हे संकुल घन-द्रव पृथक्करण पद्धतींद्वारे धातूच्या लगद्यापासून वेगळे केले जाऊ शकतात, अशा प्रकारे सायनाइड काढून टाकणे साध्य होते.

३.१.२ प्रक्रिया पायऱ्या

1. धातुक लगद्याची तयारी : योग्य घन-द्रव गुणोत्तर वापरून सल्फाइड धातुक अवशेषांपासून धातुक लगदा तयार करा.

2. कॉपर सॉल्ट मिसळणे : धातुक लगद्यामध्ये योग्य प्रमाणात कॉपर सल्फेट मिसळावे. मिसळल्या जाणाऱ्या कॉपर सल्फेटचे प्रमाण धातुक लगद्यातील सायनाइडच्या प्रमाणावर अवलंबून असते, साधारणपणे कॉपर आयन आणि सायनाइड आयन यांचे मोलर प्रमाण १ - २:१ असते. कॉपर सल्फेट सहसा जलीय द्रावणाच्या स्वरूपात मिसळले जाते आणि धातुक लगद्यामध्ये कॉपर आयनचे समान वितरण सुनिश्चित करण्यासाठी, मिसळण्याच्या प्रक्रियेदरम्यान मिश्रण सतत ढवळत राहिले पाहिजे.

3. अभिक्रिया आणि घन-द्रव विलगीकरण : तांब्याचे क्षार टाकल्यानंतर, अभिक्रिया १-२ तास चालू द्या. त्यानंतर, गाळण किंवा अवसादन यांसारख्या पद्धती वापरून धातुक लगद्याचे घन-द्रव विलगीकरण करा. वेगळ्या केलेल्या घन पदार्थात तांबे-सायनाइडचे अवक्षेप आणि सल्फाइड खनिजे असतात, तर वेगळ्या केलेल्या द्रवावर विसर्जन मानकांची पूर्तता करण्यासाठी पुढील प्रक्रिया केली जाऊ शकते किंवा इतर उद्देशांसाठी त्याचा पुनर्वापर केला जाऊ शकतो.

3.3.3 फायदे आणि तोटे

• फायदे : या पद्धतीमुळे अविद्राव्य अवक्षेप तयार होऊन सल्फाइड खनिजांच्या पृष्ठभागावरून सायनाइड प्रभावीपणे काढता येते. याची कार्यपद्धती तुलनेने सोपी आहे आणि कॉपर सल्फेट हे एक सामान्य व स्वस्त रासायनिक अभिकर्मक असल्यामुळे याचे निश्चित आर्थिक फायदे मिळतात.

• तोटे : तांब्याची क्षारे टाकल्याने धातुक लगद्यामध्ये तांब्याची अशुद्धता येऊ शकते, ज्यामुळे सल्फाइड खनिजांच्या पुढील शुद्धीकरणावर परिणाम होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, शिसे-जस्त सल्फाइड धातुकांच्या प्लवन प्रक्रियेत, अतिरिक्त तांब्याच्या आयनांमुळे स्फॅलेराइट सक्रिय होऊ शकतो, ज्यामुळे शिसे आणि जस्त खनिजांच्या विलगीकरणात अडथळा येतो. याव्यतिरिक्त, दुय्यम प्रदूषण टाळण्यासाठी विलगीकृत तांबे-सायनाइड अवक्षेपांची योग्य विल्हेवाट लावणे आवश्यक आहे.

३.४ नवीन संमिश्र अभिकर्मक पद्धत

3.4.1 तत्त्व

काही नवीन विकसित केलेले संमिश्र अभिकर्मक, जसे की पॉलिसल्फाइड्स आणि सोडियम मेटाबायसल्फाइट यांचे मिश्रण, वापरले जातात. पॉलिसल्फाइड्स सल्फाइड धातूंच्या पृष्ठभागावरील सायनाइडयुक्त संयुगांमधील सल्फरयुक्त घटकांसह प्रतिक्रिया देतात, तर सोडियम मेटाबायसल्फाइट प्रणालीच्या रेडॉक्स संभाव्यतेला समायोजित करते आणि सायनाइडचे विघटन करण्यास प्रोत्साहन देते, अशा प्रकारे ते काढून टाकण्यास सुलभ करते.

३.१.२ प्रक्रिया पायऱ्या

1. अयस्क लगद्याची तयारी : सल्फाइड अयस्क अवशेषांपासून अयस्क लगदा तयार करणे.

2. संयुक्त अभिकर्मक मिसळणे : पॉलीसल्फाइड्स आणि सोडियम मेटाबायसल्फाइट यांचा समावेश असलेला संयुक्त अभिकर्मक धातुक लगद्यामध्ये मिसळावा. पॉलीसल्फाइड्स आणि सोडियम मेटाबायसल्फाइट यांचे वजनी प्रमाण साधारणपणे १:१ असते आणि मिसळल्या जाणाऱ्या संयुक्त अभिकर्मकाचे प्रमाण धातुक लगद्यामधील सायनाइडचे प्रमाण व सल्फाइड धातुकाच्या स्वरूपानुसार ठरवले जाते, जे साधारणपणे प्रति टन धातुक लगद्यासाठी ०.५ ते २ किलो असते.

3. अभिक्रिया आणि निरीक्षण : संयुक्त अभिकर्मक टाकल्यानंतर, अभिक्रिया १ ते ३ तास ​​चालू द्या. अभिक्रियेदरम्यान, धातुक लगद्यामधील सायनाइडचे प्रमाण आणि संबंधित रासायनिक मापदंड, जसे की रेडॉक्स पोटेन्शियल आणि पीएच मूल्य, यांचे निरीक्षण करा. सायनाइड पूर्णपणे काढून टाकले जाईल याची खात्री करण्यासाठी, निरीक्षणाच्या परिणामांनुसार अभिक्रियेच्या परिस्थितीत त्वरित बदल करा.

3.4.3 फायदे आणि तोटे

• फायदे : ही पद्धत विविध प्रकारच्या सल्फाइड खनिजांसाठी चांगली अनुकूलता दर्शवते. संयुक्त अभिकर्मक सहक्रियात्मकरित्या कार्य करून सल्फाइड खनिजांच्या पृष्ठभागावरून सायनाइड प्रभावीपणे काढून टाकतो. एकल-अभिकर्मक पद्धतींच्या तुलनेत, ही पद्धत अधिक चांगली निष्कासन कार्यक्षमता देऊ शकते आणि सल्फाइड खनिजांच्या पुढील शुद्धीकरणावर कमी परिणाम करते.

• तोटे : संयुक्त अभिकर्मकांचा विकास आणि उत्पादन तुलनेने गुंतागुंतीचे आहे, आणि त्याचा खर्च काही पारंपरिक एकल-अभिकर्मक पद्धतींपेक्षा जास्त असू शकतो. शिवाय, संयुक्त अभिकर्मकांची विशिष्ट अभिक्रिया यंत्रणा अद्याप पूर्णपणे समजलेली नाही, ज्यामुळे प्रत्यक्ष औद्योगिक उपयोगांमध्ये अनिश्चितता येऊ शकते.

४. प्रक्रिया ऑप्टिमायझेशन आणि विचार

४.१ धातूंचे पूर्वप्रक्रिया

सल्फाइड धातूंच्या पृष्ठभागावरील सायनाइड काढून टाकण्यासाठी वरीलपैकी कोणत्याही पद्धती वापरण्यापूर्वी, योग्य धातूची पूर्व-उपचार करणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, जर सल्फाइड धातूच्या शेपटीत मोठ्या प्रमाणात बारीक-दाणेदार गँग्यू खनिजे असतील, तर प्रक्रिया करण्यास कठीण असलेले बारीक-दाणेदार अंश काढून टाकण्यासाठी पूर्व-तपासणी किंवा वर्गीकरण ऑपरेशन्स केल्या जाऊ शकतात. यामुळे पृष्ठभागावर शोषलेल्या सायनाइडसह अभिकर्मक आणि सल्फाइड खनिजांमधील संपर्क कार्यक्षमता वाढू शकते आणि प्रतिक्रिया प्रक्रियेत गँग्यू खनिजांचा हस्तक्षेप कमी होऊ शकतो.

४.२ प्रतिक्रिया परिस्थिती नियंत्रण

• पीएच मूल्य : धातुक लगद्याच्या पीएच मूल्याचा अभिक्रिया प्रक्रियेवर लक्षणीय परिणाम होतो. आम्ल सक्रियकरण पद्धतीमध्ये सायनाइडयुक्त संयुगांच्या विघटनास चालना देण्यासाठी कमी पीएचची आवश्यकता असते, तर ऑक्सिडंट सक्रियकरण पद्धत आणि तांब्याच्या क्षारांच्या पद्धतीमध्ये योग्य पीएच श्रेणी राखणे आवश्यक असते. उदाहरणार्थ, ऑक्सिडंट म्हणून हायड्रोजन पेरॉक्साइड वापरताना, धातुक लगद्याचे इष्टतम पीएच मूल्य साधारणपणे ८ - १० असते आणि कॉपर सल्फेट वापरताना, धातुक लगद्याचे पीएच मूल्य सामान्यतः ६ - ८ वर नियंत्रित केले जाते.

• तापमान : अभिक्रियेच्या तापमानाचा परिणाम अभिक्रियेच्या दरावर आणि कार्यक्षमतेवरही होतो. साधारणपणे, तापमान वाढवल्याने अभिक्रियेचा वेग वाढू शकतो. तथापि, हायड्रोजन पेरॉक्साइडद्वारे सायनाइडच्या ऑक्सिडीकरणासारख्या काही अभिक्रियांमध्ये, अत्यधिक उच्च तापमानामुळे ऑक्सिडीकारकाचे विघटन होऊ शकते, ज्यामुळे ऑक्सिडीकरणाची कार्यक्षमता कमी होते. म्हणून, विशिष्ट अभिक्रिया प्रणालीनुसार अभिक्रियेचे तापमान अनुकूलित करणे आवश्यक असते, जे सामान्यतः २० - ४० °C च्या मर्यादेत असते.

• ढवळण्याची तीव्रता : धातुक लगद्यामध्ये अभिकारकांचे समान वितरण सुनिश्चित करण्यासाठी आणि सल्फाइड धातुकांच्या पृष्ठभागावरील सायनाइडयुक्त पदार्थांशी अभिकारकांचा संपर्क होण्याची शक्यता वाढवण्यासाठी पुरेसे ढवळणे आवश्यक आहे. तथापि, जास्त ढवळल्यामुळे अनावश्यक ऊर्जा वापर आणि उपकरणांची यांत्रिक झीज होऊ शकते. ढवळण्याची योग्य तीव्रता प्रायोगिक संशोधन आणि प्रत्यक्ष उत्पादन अनुभवाद्वारे निश्चित केली पाहिजे.

४.३ घन - द्रव पृथक्करण आणि सांडपाणी प्रक्रिया

सल्फाइड धातूंच्या पृष्ठभागावरील सायनाइड काढून टाकण्यासाठी अभिक्रिया झाल्यानंतर, प्रक्रिया केलेले सल्फाइड खनिजे अभिक्रिया द्रावणापासून वेगळे करण्यासाठी कार्यक्षम घन-द्रव पृथक्करण आवश्यक आहे. सामान्यतः वापरल्या जाणाऱ्या घन-द्रव पृथक्करण पद्धतींमध्ये गाळण्याची प्रक्रिया, अवसादन आणि केंद्रापसार यांचा समावेश होतो. वेगळे केलेल्या सांडपाण्यात सामान्यतः काही अवशिष्ट सायनाइड आणि इतर अशुद्धता असतात, ज्यांचे डिस्चार्ज मानक पूर्ण करण्यासाठी पुढील प्रक्रिया करणे आवश्यक असते. सांडपाणी प्रक्रियांमध्ये पुढील ऑक्सिडेशन, शोषण आणि जैविक प्रक्रिया यासारख्या पद्धतींचा समावेश असू शकतो.

5. केस स्टडीज

५.१ सोन्याच्या खाणीत आम्ल सक्रियकरण पद्धतीचा वापर

एका विशिष्ट सोन्याच्या खाणीत, सायनायडेशन लीचिंग प्रक्रियेनंतर, सल्फाइड धातूच्या शेपटीत पृष्ठभागावर-शोषित सायनाइडचे विशिष्ट प्रमाण होते. खाणीत उपचारासाठी आम्ल सक्रियकरण पद्धत वापरली गेली. प्रथम, शेपटी १:३ च्या घन-द्रव गुणोत्तरासह धातूच्या लगद्यामध्ये बनवल्या गेल्या. नंतर, धातूच्या लगद्याचे pH मूल्य ३ वर समायोजित करण्यासाठी सल्फ्यूरिक आम्ल जोडले गेले. २ तास प्रतिक्रिया दिल्यानंतर, तयार होणारा हायड्रोजन सायनाइड वायू सोडियम हायड्रॉक्साइड द्रावणाद्वारे गोळा केला गेला आणि शोषला गेला. उपचारानंतर, धातूच्या लगद्यामध्ये सायनाइडचे प्रमाण ५ मिलीग्राम/लिटरवरून ०.५ मिलीग्राम/लिटरपेक्षा कमी झाले आणि त्यानंतर सल्फाइड खनिजांचा फ्लोटेशन रिकव्हरी रेट सुमारे १०% वाढला. तथापि, ऑपरेशन दरम्यान, हायड्रोजन सायनाइड वायू गळतीमुळे ऑपरेशन साइटवर सुरक्षिततेचे धोके निर्माण झाले आणि उपकरणांच्या पाइपलाइनला तुलनेने गंभीर गंज सहन करावा लागला.

५.२ पॉलिमेटॅलिक सल्फाइड धातूच्या खाणीत ऑक्सिडंट सक्रियकरण पद्धत

एका पॉलिमेटॅलिक सल्फाइड अयस्क खाणीने सल्फाइड अयस्कांच्या पृष्ठभागावरील सायनाइड काढून टाकण्यासाठी हायड्रोजन पेरोक्साइडचा ऑक्सिडंट म्हणून वापर केला. अयस्क लगद्याचे pH मूल्य प्रथम 9 वर समायोजित केले गेले. आणि नंतर हायड्रोजन पेरोक्साइड प्रति टन अयस्क लगद्याच्या 3 किलो डोसमध्ये जोडले गेले. 3 तासांच्या अभिक्रियेनंतर, अयस्क लगद्यातील सायनाइडचे प्रमाण खूपच कमी झाले. त्यानंतर तांबे, शिसे आणि झिंक सल्फाइड खनिजांच्या फायद्यावर उर्वरित सायनाइडचा परिणाम झाला नाही आणि एकूण धातू पुनर्प्राप्ती दर सुधारला. तथापि, हायड्रोजन पेरोक्साइडच्या उच्च किमतीमुळे अयस्क प्रक्रिया खर्चात प्रति टन सुमारे $5 ने वाढ झाली.

6 निष्कर्ष

सल्फाइड अयस्कांच्या पृष्ठभागावरील सायनाइड काढून टाकणे हे खनिज प्रक्रियेच्या क्षेत्रात एक महत्त्वाचे काम आहे. आम्ल सक्रियकरण पद्धत, ऑक्सिडंट सक्रियकरण पद्धत, तांबे मीठ पद्धत आणि नवीन संमिश्र अभिकर्मक पद्धती या प्रत्येकाचे स्वतःचे फायदे आणि तोटे आहेत. प्रत्यक्ष औद्योगिक अनुप्रयोगांमध्ये, सर्वात योग्य पद्धत निवडण्यासाठी सल्फाइड अयस्कांचे स्वरूप, पर्यावरण संरक्षण आवश्यकता आणि आर्थिक खर्च यासारख्या घटकांचा सर्वसमावेशक विचार करणे आवश्यक आहे. दरम्यान, प्रक्रियेच्या परिस्थितीचे अनुकूलन करून, अयस्कांवर प्रीट्रीटमेंट करून आणि घन-द्रव पृथक्करण आणि सांडपाणी प्रक्रिया योग्यरित्या हाताळून, सल्फाइड अयस्कांच्या पृष्ठभागावरील सायनाइड काढून टाकण्याची कार्यक्षमता आणखी वाढवता येते, ज्यामुळे संसाधन पुनर्प्राप्ती आणि पर्यावरण संरक्षणाची उद्दिष्टे साध्य होतात.