O'zbekiston: Oltin xalqning jozibasi va Xitoy-O'zbek savdo imkoniyatlari

Markaziy Osiyoning qoq markazida joylashgan O‘zbekiston o‘zining betakror jozibasini tarannum etuvchi ko‘rkam marvariddek porlaydi. Ming yillik tarixiy evolyutsiyaning og'irligini ko'targan bu qadimiy zamin o'zida chuqur madaniy ma'nolar va ajoyib tabiiy resurslarga ega. Xususan, uning ko'pligi Oltin zahiralari "Oltin xalq" degan nufuzli unvonga sazovor bo'ldi.

O'zbekistonning boy tarixiga bir qarash

O‘zbekiston tarixi miloddan avvalgi 2000-yillarga borib taqaladi. Uzoq vaqt davomida Fors imperiyasi, Iskandar Zulqarnayn yunon saltanati, Kushon imperiyasi va Temuriylar saltanatining yuksalishi va qulashiga birin-ketin guvoh bo‘ldi. Bu yerda turli tsivilizatsiyalar to'qnashib, birlashib, ko'plab qimmatbaho tarixiy joylar va madaniy meroslarni qoldirdi. Faqat XV asrga kelib o‘zbek etnik guruhi o‘z xonligini barpo etgandan so‘ng, bu zamin asta-sekin o‘ziga xos milliy va etnik o‘ziga xoslikka ega bo‘ldi. 15-yilda Oʻzbekiston Sovet Ittifoqi tarkibiga kirdi, 1924-yilda esa oʻz mustaqilligini eʼlon qilishi uning milliy taraqqiyotida yangi sahifani boshlab berdi.

Dinning chuqur ta'siri

Diniy e'tiqodlar nuqtai nazaridan O'zbekistonda islom ustunlik qiladi, aholining taxminan 90% sunniy islomga amal qiladi. Din, xuddi ko'rinmas rishta kabi, odamlarning kundalik hayotiga chuqur singib ketgan bo'lib, ularning axloqiy qadriyatlariga, bayram tantanalariga va boshqa narsalarga juda katta ta'sir ko'rsatadi. Quvnoq Ramazon hayitidan tortib, tantanali Qurbon hayitigacha bo‘lgan har bir bayram o‘ziga xos diniy va madaniy ma’nolarga singib ketgan bo‘lib, odamlar o‘z e’tiqodlarini yetkazish va milliy birdamlikni mustahkamlashda hal qiluvchi daqiqa bo‘lib xizmat qiladi.

Arxitektura mo‘jizalari: O‘zbekiston madaniy merosi xazinalari

O‘zbekiston san’ati va me’morchiligi uning madaniy merosining chinakam durdonalaridir. Markaziy Osiyodagi eng muhtasham meʼmoriy majmualardan biri boʻlgan Samarqand shahridagi Registon maydoni oʻzining ajoyib koʻlami va nafis hunarmandchiligi bilan oʻtgan imperiyalar ulugʻvorligini namoyish etadi. Baland gumbazi va nafis bezatilgan ko‘k koshinlari bilan Bibi-xonim masjidi islom me’morchiligining betakror jozibasini ifodalaydi. Gur-e-Amir maqbarasi tantanali va ko'rkam bo'lib, Temur va uning oila a'zolarining qoldiqlari joylashgan. Uning me’morchilik uslubi, ko‘plab elementlarning uyg‘un uyg‘unligi O‘zbekiston me’morchilik san’atining ajoyib vakili sifatida namoyon bo‘ladi. Bu inshootlar nafaqat tarix, balki san’at va madaniyatning kristallanishining guvohi bo‘lib, butun dunyodan kelgan sayyohlarni o‘z go‘zalligidan hayratga solmoqda.

Ko'p tabiiy resurslar: Oltin ustunlik

O'zbekiston o'zining boy madaniy merosidan tashqari, havas qilsa arziydigan tabiiy resurslarga, ayniqsa, mo'l-ko'l oltin zahiralariga ham ega. Oltin zahiralari bo'yicha dunyoda o'ninchi o'rinni egallagan mamlakatimizning tasdiqlangan zaxiralari 6.400 ming tonnagacha bo'lib, asosan Toshkent viloyati va Navoiy viloyati kabi hududlarda tarqalgan. Qizilqum cho'lida joylashgan Muruntov oltin koni dunyodagi eng yirik ochiq oltin konlaridan biri bo'lib, tasdiqlangan zahiralari 4.500 tonnadan oshadi. 2021 yilda uning oltin qazib olish hajmi taxminan 62.2 tonnaga yetdi va dunyoda birinchi o'rinni egalladi. O‘zbekistonning yillik oltin qazib olish hajmi 100 tonna atrofida saqlanib qolmoqda, bu jahon umumiy hajmining qariyb 3 foizini tashkil etadi va uni dunyodagi oltin qazib oluvchi yetakchi o‘nta davlat qatoriga mustahkam kiritadi.

So'nggi yillarda O'zbekistonning oltin sanoati xalqaro bozorda tobora muhim rol o'ynab kelmoqda. 2024-yil boshidan beri boy konlari va oqilona savdo strategiyalariga tayanib, mamlakat dunyoda eng ko'p oltin sotuvchiga aylandi. Oltin zaxiralarini yanada oshirish uchun O'zbekiston hukumati 2020-yildan 2024-yilgacha oltin konlarini qidirish, baholash va razvedka qilishga 230 million dollar sarmoya kiritishni rejalashtirmoqda va oltin zaxiralarini 474 tonnagacha oshirishni maqsad qilgan. Ushbu tashabbus mamlakatning oltin sanoatiga yuqori darajadagi e'tibori va katta miqdordagi investitsiyalarini to'liq namoyish etadi.

Strategik joylashuvi va katta investitsion salohiyati

Oʻzbekiston strategik jihatdan Yevroosiyoning markazida joylashgan boʻlib, koʻplab davlatlar bilan chegaradosh. Bu qulay geografik joylashuvi uni nafaqat Sharq va G‘arbni bog‘laydigan muhim transport markaziga aylantiribgina qolmay, balki uni boy mineral resurslar, jumladan, nafaqat oltin, balki neft va tabiiy gaz bilan ham ta’minlaydi. Biroq, hozirgi vaqtda O'zbekistonning mineral-xom ashyo resurslarini o'zlashtirish va ulardan foydalanish darajasi nisbatan past, bu esa tog'-kon investitsiyalari uchun katta imkoniyatlardan dalolat beradi. Keyingi yillarda Markaziy Osiyo mamlakatlari chet el sarmoyasini jalb qilish siyosatini izchil joriy etib, mineral-xom ashyo resurslarini qidirish va oʻzlashtirish hamda mineral mahsulotlarni qayta ishlashga sarmoya jalb etish borasidagi saʼy-harakatlarini muttasil oshirib bormoqda. Ayni paytda Markaziy Osiyo va Xitoy geosiyosiy va iqtisodiy hamkorlik uchun mustahkam poydevorga ega. Xitoy – Qirg‘iziston – O‘zbekiston temir yo‘li va uchinchi Xitoy – Qozog‘iston temir yo‘li kabi ulanish loyihalarini ilgari surish, shuningdek, ushbu yo‘nalish bo‘ylab port erkin savdo zonalari va kon sanoati parklarini to‘liq miqyosda rivojlantirish tog‘-kon sanoati zanjiri va yetkazib berish zanjiri barqarorligi uchun mustahkam kafolat beradi.

Istiqbolli Xitoy – O‘zbekiston savdo hamkorligi

Shu nuqtai nazardan, Xitoy va O'zbekiston o'rtasidagi savdo hamkorligi katta istiqbolga ega. Natriy siyanid va konchilik kimyoviy moddalari kabi oltinni eritib yuboradigan kimyoviy moddalar yetkazib beruvchi Union Chemical O'zbekistonning boy mineral resurslar afzalliklariga juda mos keladi. Bir tomondan, Union Chemical O'zbekistonning oltin qazib olish va konchilik sanoatini rivojlantirish uchun professional kimyoviy yordam ko'rsatishi mumkin, bu esa mineral resurslarni rivojlantirish samaradorligini oshirishga yordam beradi. Boshqa tomondan, O'zbekistonning mineral resurslari Union Chemical uchun keng bozor maydonini taklif etadi, bu esa ikkala tomonga ham hamkorlik orqali o'zaro manfaatlarga erishish va o'zaro manfaatli natijalarga erishish imkonini beradi.

Maftunkor oltin mamlakat – O‘zbekiston o‘zining noyob madaniy merosi va ulkan savdo salohiyati bilan dunyo e’tiborini tortmoqda. “Bir kamar, bir yoʻl” tashabbusi asosida Xitoy va Oʻzbekiston oʻrtasidagi savdo, investitsion va boshqa sohalardagi hamkorlik muttasil chuqurlashib, birgalikda yanada ulugʻvor bob yozadi. Kelgusida Xitoy va O‘zbekistonning oltin sanoati va boshqa sohalardagi hamkorligi yanada samarali natijalar berib, ikki mamlakat xalqiga yanada ko‘proq foyda keltirishiga ishonish uchun barcha asoslarimiz bor.